Posiłek może osłabić działanie leku albo wzmocnić je do niebezpiecznego poziomu, ale bywa też sprzymierzeńcem terapii. Często wręcz działa zbawiennie. Uwaga: niektóre produkty i napoje wchodzą w ryzykowne interakcje z medykamentami. Farmaceuta radzi, na co uważać.
W jakich sytuacjach zażywać leki, czym je popić i z czym nie łączyć? O konkretnych przykładach opowiadał podczas II Forum Senioralnego Szymon Spruciński, farmaceuta z Fundacji „Farmaceuta Bliżej Ciebie”. Organizacja skupia się m.in. na wspieraniu pacjentów w bezpiecznym i świadomym stosowaniu leków. – Czytajmy wnikliwie ulotki i dopytujmy lekarzy – radził.
Paracetamol najlepiej przed jedzeniem
Zażyty na czczo wchłania się szybciej, bo treść pokarmowa nie opóźnia tego procesu. Ważne też, że podawany w dawkach terapeutycznych nie uszkadza ani nie podrażnia błony śluzowej żołądka (jak niesteroidowe leki przeciwzapalne – patrz niżej).
Co łykać z posiłkiem?
Metforminę, doustny lek przeciwcukrzycowy, warto przyjmować w trakcie jedzenia lub bezpośrednio po nim, aby ograniczyć ryzyko dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Podobnie przyjmuje się np. leki steroidowe (glikokortykosteroidy), takie jak prednizon.
Ibuprofen i aspiryna nie na pusty żołądek
Zazwyczaj niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które działają przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, stosujemy w trakcie lub po posiłku. Dotyczy to zarówno leków zawierających pochodne kwasu propionowego (ibuprofen, naproksen), jak i pochodne kwasu salicylowego (kwas acetylosalicylowy, między innymi w aspirynie czy polopirynie).
Witaminy A, D, E i K lubią tłuszcz
W tłuszczu rozpuszczają się i łatwiej przyswajają. Ale tłuszcz nie zawsze pomaga: może opóźniać np. działanie sildenafilu, substancji czynnej części leków na zaburzenia erekcji. Zalega w żołądku dłużej, a lek razem z nim.
Allopurynol też po posiłku
Po jedzeniu należy przyjmować również preparaty stosowane w leczeniu dny moczanowej, np. zawierające allopurynol. Ogranicza to ryzyko wystąpienia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty). Warto też lek popić pełną szklanką wody.
Uwaga na zielone warzywa
Szpinak, jarmuż, sałata, brukselka, kapusta i natka pietruszki zawierają witaminę K, która wpływa na krzepliwość krwi. Zwiększenie ich spożycia może osłabiać działanie leków przeciwkrzepliwych (acenokumarol, warfaryna). Nie znaczy to, że musimy skreślać „zieleninę” z diety. Ważne jest utrzymywanie względnie stałej podaży witaminy K i unikanie znacznych zmian w sposobie odżywiania. O szczegóły zapytajmy np. lekarza.
Na błonnik też trzeba uważać
Tymczasem niewiele osób wie, że suplementy zawierające duże porcje błonnika, płatki owsiane, a nawet pieczywo razowe zjedzone na śniadanie mogą zmniejszać wchłanianie digoksyny, zawartej w lekach m.in. na niewydolność serca. Leki z digoksyną najlepiej stosować przed posiłkami lub w ich trakcie, ale unikajmy wtedy dań bogatych w błonnik.
Ostrożnie z dużą dawką białka
Z kolei duża ilość białka w posiłku może osłabiać działanie lewodopy – leku stosowanego w leczeniu m.in. choroby Parkinsona. Lek może się gorzej wchłaniać, a wtedy mniej substancji czynnej dociera do mózgu. Może to prowadzić nawet do nagłego nawrotu objawów.
Leki popijaj wodą
Niegazowaną, przegotowaną wodą, ale nie gorącą. Chodzi o skuteczne i bezpieczne przetransportowanie leku przez przełyk do żołądka. Dlaczego kawa i herbata nie są dobrym pomysłem? Kawa ze względu na zawartość kofeiny może wpływać na stężenie niektórych leków przeciwpsychotycznych, np. klozapiny, a także zmniejszać skuteczność leków nasennych lub stosowanych w leczeniu nietrzymania moczu. Podobnie jest z herbatą, która również może hamować wchłanianie niektórych leków.
Ale woda wodzie nierówna
Leków nie popijamy natomiast wodą wysokozmineralizowaną. Wysoka zawartość wapnia może mieć wpływ na wchłanianie np. bisfosfonianów stosowanych w osteoporozie.
Niebezpieczne grejpfruty
Grejpfrut i sok grejpfrutowy mogą wchodzić w interakcje m.in. z niektórymi statynami (lekami stosowanymi głównie do obniżania poziomu „złego” cholesterolu LDL). W rezultacie stężenie tych leków we krwi może wzrosnąć. Grejpfruta lepiej też nie łączyć z niektórymi antybiotykami.
Ach te zioła
Zioła również często wchodzą w interakcje z lekami. Na przykład dziurawca nie wolno łączyć z wieloma lekami, bo może to wywołać niebezpieczne skutki uboczne. Na liście są tabletki antykoncepcyjne, leki przeciwdepresyjne (zwłaszcza z grup SSRI i SNRI) oraz leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna).
Po tych lekach nie kładź się do łóżka
Po zażyciu doustnych leków na osteoporozę z grupy bisfosfonianów nie wolno kłaść się przez co najmniej 30 minut. Lek może zalegać w górnym odcinku przewodu pokarmowego i powodować podrażnienia, a nawet owrzodzenia przełyku.
UWAGA! Zanim zmienisz sposób przyjmowania leków, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.
Mgr farmacji Szymon Spruciński z Fundacji „Farmaceuta Bliżej Ciebie”.
