Szpital w Zielonej Górze obchodzi 80-lecie. Dwóch lekarzy, którzy budowali go po II wojnie światowej, to dziś patroni ulicy i ronda. Chirurdzy, ordynatorzy i dyrektorzy – Zbigniew Pieniężny i Albin Bandurski.

Tworzyć szpital po wojnie nie było łatwo – to oczywista oczywistość. Ale w Zielonej Górze warunki lokalowe były rzeczywiście trudne. W przedwojennym kompleksie szpitalnym przy ul. Wazów ulokowało się wojsko radzieckie, później polskie. Do 1956 r. część budynków zajmował Urząd Bezpieczeństwa. Na cele szpitalne wykorzystywano m.in. dawną klinikę doktora Brucksa przy al. Niepodległości i Zgromadzenie Sióstr Elżbietanek.

Patronami ulicy i ronda są dwaj zielonogórscy lekarze: Zbigniew Pieniężny i Albin Bandurski. Obaj przyjechali do Zielonej Góry krótko po II wojnie światowej, obaj byli chirurgami, ordynatorami i dyrektorami. Pieniężny patronuje jednej z ulic w centrum. Ciągnie się ona od skrzyżowania z Bohaterów Westerplatte aż po krzyżówkę z Chrobrego. Bandurski jest z kolei patronem ronda przy skrzyżowaniu Wyspiańskiego i Sulechowskiej, przy wjeździe na wiadukt. Kim byli? Wykorzystałem fragmenty opisów prof. Hieronima Szczegóły i Ireneusza Navarry z książki „Znani zielonogórzanie XIX i XX wieku”.

Szymon Płóciennik

ZBIGNIEW PIENIĘŻNY (1906-1973)

PASJONAT HISTORII STAROŻYTNEJ 

Urodził się w Olsztynie. Działał w związku Polaków w Niemczech. Jego ojciec był wybitnym działaczem polonijnym i wydawcą „Gazety Olsztyńskiej”. Studiował medycynę na uniwersytetach w Berlinie i Monachium.

Specjalizował się w chirurgii w Klinice Uniwersyteckiej w Monachium. W grudniu 1937 r. został, jako uciążliwy obcokrajowiec, wydalony z Rzeszy Niemieckiej. Przyjechał do Poznania, gdzie podjął pracę jako asystent w Klinice Chirurgicznej Uniwersytetu Poznańskiego. 1 listopada 1939 r. Niemcy wydalili go z kliniki. Przez całą wojnę pracował jako lekarz-praktyk w Ubezpieczalni Społecznej dla Polaków w Poznaniu. W maju 1946 r. wygrał konkurs na stanowisko Szpitala Powiatowego i ordynatora Oddziału Chirurgicznego w Zielonej Górze. Dyrektorem był przez 15 lat, do 1961 r., zaś ordynatorem – do końca życia.

Doktor Zbigniew Pieniężny w latach 1946-1951 kierował rozwojem lecznictwa zamkniętego w mieście. Tworzył nowe oddziały, ściągał wysoko kwalifikowaną kadrę na miarę potrzeb 20-tysięcznego, a potem 50-tysięcznego miasta. Odbywało się to nadal w sytuacji pozbawienia szpitala wielu obiektów służących wcześniej służbie zdrowia.

Po utworzeniu w 1950 r. województwa zielonogórskiego zaistniała potrzeba dostosowania dotychczasowych funkcji szpitali do potrzeb placówki o charakterze wojewódzkim. 1 stycznia 1952 r. utworzono Szpital Wojewódzki im. Karola Marcinkowskiego. Funkcję dyrektora powierzono Pieniężnemu.

W okresie, kiedy kierował szpitalem, lecznica stopniowo przejmowała od resortu spraw wewnętrznych obiekty przy ul. Wazów i ponownie adaptowała je na potrzeby służby zdrowia. Przystąpiono też do rozbudowy szpitala. W 1959 r. z inicjatywy dra Pieniężnego utworzono Liceum Pielęgniarskie (później przemianowane na Medyczne), co zapewniało zielonogórskiej służbie zdrowia stały dopływ średniego personelu.

Zbigniew Pieniężny był społecznikiem. Przez wiele lat działał w Związku Zawodowym Pracowników Służby Zdrowia oraz Polskiego Czerwonego Krzyża. Był również członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Chirurgów Polskich w Warszawie. Grał na instrumentach, interesował się historią starożytną. Był m.in. autorem prac „Medycyna za czasów faraonów” oraz „Lekarz, rower i samochód na przełomie 1900 r.”

Fot. Szymon Płóciennik/Ulica dra Pieniężnego

Fot. Szymon Płóciennik/Rondo Albina Bandurskiego

ALBIN BANDURSKI (1905-1994)

OPEROWAŁ SPOKOJNIE, ANATOMICZNIE

Urodził się w Nakle nad Notecią w rodzinie mieszczańskiej. W 1931 r. ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego. Specjalizację chirurgiczną ukończył w Szpitalu Sióstr Elżbietanek w Poznaniu. 24 sierpnia 1939 r. został powołany do wojska, w stopniu podporucznika pełnił funkcję chirurga kompanii sanitarnej.

W kampanii wrześniowej, pod Kutnem, dostał się do niewoli niemieckiej. Do lipca 1940 r. przebywał w szpitalu dla jeńców polskich w Ostrzeszowie. Do października 1945 r. pracował w Szpitalu Powiatowym w Gostyninie. Był chirurgiem, ginekologiem i rentgenologiem. Kolejny rok był ordynatorem Oddziału Chirurgicznego Szpitala Powiatowego w Strzelnie. Opuścił stanowisko, gdy z niewoli wrócił poprzedni ordynator.

Na początku października 1946 r. został ordynatorem Oddziału Chirurgicznego Szpitala Zgromadzenia Sióstr Elżbietanek w Zielonej Górze, a do 1950 r. był też jego dyrektorem. Po upaństwowieniu szpitala zakonnego i powstaniu Szpitala Wojewódzkiego, stworzono dwa oddziały chirurgiczne – I i II. Bandurski został ordynatorem Oddziału Chirurgicznego I. Oba oddziały znajdowały się w budynku byłego szpitala elżbietanek. M.in. dzięki Bandurskiemu i Pieniężnemu zakonnice pozostały na dotychczasowych stanowiskach.

Prognozując przyszłość chirurgii, zakładał szybki rozwój nauk medycznych i przewidywał, że jeden chirurg nie będzie w stanie śledzić postępu w diagnostyce i leczeniu operacyjnym różnych narządów. W ciągu kilku lat wyszkolił asystentów, którym wydzielił oddziały specjalistyczne lub przekazał w ramach swojego oddziału zagadnienia do samodzielnego rozwiązywania. Pozostali uczniowie w większości objęli stanowiska ordynatorskie w Zielonogórskiem lub w innych województwach.

Bandurski był znakomitym diagnostą i operatorem. Operował spokojnie, anatomicznie i w miarę szybko. Szczególnie interesował się chirurgią żołądka i dróg żółciowych.

Poza pracą na oddziale chirurgicznym oraz w poradni chirurgicznej PKP i MSW prowadził gabinet prywatny. Działał w Poznańskim Oddziale Towarzystwa Chirurgów Polskich, Zarządzie Wojewódzkim Związków Zawodowych Pracowników Służby Zdrowia oraz Komisji Kontroli Zawodowej.

W 1972 r., ze względu na chorobę, zrezygnował ze stanowiska ordynatora. Pozostał jednak na oddziale. W 1993 r. został honorowym obywatelem miasta.

Szymon Płóciennik